Tuesday 17th of November | २०८३ मङ्सिर १ मंगलबार

न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

कमरेड प्रचण्ड, फेरि अर्को क्रान्ति किन ?

न्यूजअभियान | प्रकाशित मिति : २०८३ कार्तिक ३० सोमबार | विनय विक्रम राणा
newsabhiyan

"के नेपालको आगामी पुस्ताले फेरी रक्तपात र विनाशको मूल्य चुकाउनुपर्ने हो ?"

काठमाडौं । तत्कालीन सशस्त्र द्वन्द्वबाट राष्ट्र र राष्ट्रवासीले के पाए, के गुमाए भन्ने विषयमा आ–आफ्नै दृष्टिकोण, अनुभव र मूल्याङ्कन हुन सक्छन्। त्यो बहसमा प्रवेश गर्नु हाम्रो उद्देश्य होइन।

हाम्रो सरोकार द्वन्द्वका कारण ज्यान गुमाएका नेपाली, घाइते तथा अपाङ्ग भएका नागरिक र सुरक्षाकर्मी, अभिभावक गुमाएका बालबालिका, विधवा तथा आश्रित परिवार र आजसम्म मानसिक तथा सामाजिक पीडा बोकेर बाँचिरहेका हजारौँ परिवारसँग छ।

विशेषगरी, राज्यको जिम्मेवारी र आफ्नो कर्तव्य पालना गर्ने क्रममा आफ्नै नेपाली दाजुभाइविरुद्ध लड्न बाध्य भएका सुरक्षाकर्मी तथा तिनका परिवारको पीडा पनि राष्ट्रिय स्मृति र न्यायको प्रक्रियामा समान रूपमा सम्बोधन हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो आग्रह हो।

पूर्व सुरक्षाकर्मीका तर्फबाट तपाईलाई १२ बुँदे प्रश्न

१. राजनीतिक र नैतिक जिम्मेवारी कसले लिने?
द्वन्द्वसम्बन्धी राजनीतिक निर्णय र त्यसको सञ्चालनको नेतृत्व गर्नेहरूले त्यसबाट उत्पन्न मानवीय र आर्थिक क्षतिको नैतिक तथा राजनीतिक जिम्मेवारी कहिले र कसरी लिने?

२. सुरक्षाकर्मी र तिनका परिवारको मानसिक पीडाको जिम्मेवारी कसले लिने?
नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा तिनका परिवारले भोगेको मानसिक आघात, पारिवारिक विखण्डन, सामाजिक समस्या र दीर्घकालीन मनोसामाजिक असरलाई कसरी सम्बोधन गर्नुहुन्छ?

३. अनिच्छापूर्वक द्वन्द्वमा होमिएका नेपालीको पीडा कसरी सम्बोधन गर्नुहुन्छ?
आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्ने क्रममा आफ्नै नेपाली दाजुभाइविरुद्ध लड्न बाध्य भएका सुरक्षाकर्मी र परिस्थितिवश अनिच्छापूर्वक विद्रोही पक्षमा सामेल भएका व्यक्तिहरूको पीडा, बाध्यता र अनुभवलाई कसरी सम्बोधन गर्नुहुन्छ?

४. सबै पक्षका पीडितलाई समान न्याय दिन तयार हुनुहुन्छ?
के तपाईं द्वन्द्वकालका सम्पूर्ण पीडितलाई समान रूपमा न्याय दिन सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग (TRC) र बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन आयोगलाई राजनीतिक हस्तक्षेपमुक्त, स्वतन्त्र, सक्षम र परिणाममुखी बनाउन प्रतिबद्ध हुनुहुन्छ? गम्भीर मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटनामा प्रमाण र कानुनका आधारमा कसैलाई पनि जवाफदेहिताबाट उन्मुक्ति नदिने सुनिश्चितता दिन सक्नुहुन्छ?

५. क्यान्टोनमेन्ट तथा माओवादी लडाकु व्यवस्थापनको रकमको पूर्ण हिसाब दिनुहुन्छ?
लडाकु व्यवस्थापनका नाममा राज्यबाट प्राप्त सम्पूर्ण रकमको पारदर्शी लेखापरीक्षण गरी विस्तृत विवरण सार्वजनिक गर्न तयार हुनुहुन्छ? रकमको उपयोगमा अपारदर्शिता वा अनियमितता प्रमाणित भए असुलउपर र जिम्मेवार व्यक्तिमाथि कानुनी कारबाही स्वीकार गर्नुहुन्छ?

६. द्वन्द्वकालमा जबर्जस्ती असुलिएको सम्पत्ति फिर्ता हुन्छ?
तत्कालीन विद्रोहका क्रममा सर्वसाधारण, व्यापारी, उद्योगी, किसान तथा अन्य व्यक्तिबाट जबर्जस्ती असुलिएको नगद, जग्गा, घर तथा अन्य सम्पत्तिको विवरण सार्वजनिक गरी वास्तविक धनीलाई फिर्ता गर्ने वा उचित क्षतिपूर्ति दिने प्रक्रिया अघि बढाउन तयार हुनुहुन्छ?

७. बालबालिका तथा किशोरकिशोरीलाई युद्धमा प्रयोग गरिएको विषयमा जवाफदेही बन्नुहुन्छ?
द्वन्द्वकालमा बालबालिका तथा किशोरकिशोरीलाई भर्ती गर्ने, सैन्य तालिम दिने वा युद्धसम्बन्धी गतिविधिमा प्रयोग गरिएको विषयमा निष्पक्ष छानबिन गर्न र प्रमाणका आधारमा जिम्मेवार व्यक्तिको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न तयार हुनुहुन्छ? त्यस्ता बालबालिका तथा प्रभावित व्यक्तिहरूको दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र भविष्यका लागि के व्यवस्था गर्नुहुन्छ? त्यसैगरी, अयोग्य ठहरिएका माओवादी लडाकुहरूको व्यवस्थापन, पुनर्स्थापना र भविष्य सुनिश्चित गर्ने विषयमा तपाईंको स्पष्ट धारणा के छ?

८. मारिएका तथा घाइते सुरक्षाकर्मीका परिवारको दीर्घकालीन भविष्य कसले सुनिश्चित गर्ने?
द्वन्द्वमा ज्यान गुमाएका तथा स्थायी रूपमा अशक्त भएका सुरक्षाकर्मीका विधवा, बालबालिका, आश्रित अभिभावक र परिवारले भोगेको आर्थिक तथा सामाजिक कठिनाइलाई सम्बोधन गर्न शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षासहितको दीर्घकालीन व्यवस्था गर्न तपाईंको स्पष्ट धारणा के छ?

९. आफ्नै पक्षबाट भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनको निष्पक्ष छानबिन स्वीकार गर्नुहुन्छ?
द्वन्द्वका क्रममा भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनमा तत्कालीन माओवादी कमान्डर तथा राजनीतिक नेतृत्वको भूमिकासमेत निष्पक्ष रूपमा छानबिन गर्न र प्रमाणका आधारमा कानुनी जवाफदेहिता स्वीकार गर्न तयार हुनुहुन्छ?

१०. द्वन्द्वबाट प्रभावित पूर्व सुरक्षाकर्मीको सम्मान र पुनर्स्थापना कसरी गर्नुहुन्छ?
द्वन्द्वबाट प्रभावित पूर्व सुरक्षाकर्मीको अनुभव र योगदानको सम्मान गर्दै उनीहरूको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक तथा आर्थिक पुनर्स्थापनाका लागि राष्ट्रिय नीति निर्माण गर्न र त्यसको कार्यान्वयनमा सहयोग गर्न तयार हुनुहुन्छ?

११. द्वन्द्वको इतिहासलाई राजनीतिक स्वार्थबाट मुक्त राख्न तयार हुनुहुन्छ?
द्वन्द्वका क्रममा दुवै पक्षबाट भएका गल्ती, अत्याचार, अमानवीय व्यवहार र मानवीय क्षतिको निष्पक्ष अभिलेखीकरण गर्न तथा भावी पुस्तालाई हिंसा र रक्तपातको होइन, शान्ति, सहअस्तित्व र लोकतान्त्रिक राजनीतिक संस्कारको शिक्षा दिन प्रतिबद्ध हुनुहुन्छ?

१२. राष्ट्रिय मेलमिलाप र भविष्यप्रतिको तपाईंको प्रतिबद्धता के हो?
के तपाईं विगतका गल्ती स्वीकार गर्ने, पीडित परिवारसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने, आवश्यक परे सार्वजनिक रूपमा क्षमायाचना गर्ने, न्यायिक प्रक्रियामा सहयोग गर्ने र भविष्यमा कुनै पनि राजनीतिक उद्देश्यका लागि नेपालीलाई नेपालीविरुद्ध हतियार उठाउनुपर्ने अवस्था आउन नदिने राष्ट्रिय प्रतिबद्धता व्यक्त गर्न तयार हुनुहुन्छ? यसका लागि समयबद्ध कार्ययोजना प्रस्तुत गर्न सक्नुहुन्छ?

हाम्रा यी प्रश्नका आधारभूत सिद्धान्त
"पीडाको कुनै राजनीतिक रंग हुँदैन।"
माओवादी लडाकु, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र द्वन्द्वमा परेका सर्वसाधारण सबै नेपाली हुन्। सबैको पीडा, सम्मान र न्याय पाउने अधिकार समान छ।

"शान्ति सम्झौता जवाफदेहिताको अन्त्य होइन।"
शान्ति प्रक्रियाको अर्थ विगतका घटनालाई बिर्सनु वा गम्भीर अपराधमा संलग्न व्यक्तिलाई उन्मुक्ति दिनु होइन। दिगो शान्तिका लागि सत्यको खोजी, न्याय, परिपूरण र जवाफदेहिता आवश्यक हुन्छ।

"राजनीतिक नेतृत्वले जिम्मेवारीबाट पन्छिन मिल्दैन।"
द्वन्द्वसम्बन्धी राजनीतिक निर्णय गर्ने, त्यसको सञ्चालनमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने र त्यसबाट राजनीतिक लाभ प्राप्त गर्ने नेतृत्वले त्यसका मानवीय, आर्थिक, सामाजिक तथा मनोवैज्ञानिक परिणामप्रति पनि स्पष्ट जवाफदेहिता वहन गर्नुपर्छ।

पूर्व सुरक्षाकर्मीको सबैभन्दा गम्भीर चासो!
हामीले राज्यको आदेश र आफ्नो कर्तव्य पालना गर्दै आफ्नै नेपाली दाजुभाइसँग लड्दा गुमाएका सहकर्मी, गुमाएको स्वास्थ्य, भत्किएका परिवार र जीवनभर बोकेको मानसिक पीडाको मूल्य कसले चुकाउने?
शान्ति प्रक्रियाबाट राजनीतिक पद र प्रतिष्ठा प्राप्त गर्नेहरूले ती पीडित परिवारलाई न्याय र सम्मान दिलाउने जिम्मेवारी कहिले पूरा गर्ने?

हाम्रो अन्तिम प्रश्न
कमरेड प्रचण्ड, अर्को क्रान्तिको आह्वान गर्नुअघि विगतको क्रान्तिको हिसाब दिनुहोस्।
हाम्रो नयाँ पुस्तालाई फेरि द्वन्द्व होइन, सद्भाव; अस्थिरता होइन, स्थायित्व; हिंसा र अराजकता होइन, शान्तिपूर्ण, सुरक्षित र समृद्ध राष्ट्र चाहिएको छ।

स्पष्टीकरण (PS): यी प्रश्न कुनै व्यक्ति वा राजनीतिक दलप्रति लक्षित राजनीतिक आग्रह होइनन्। यी द्वन्द्वको समग्र इतिहासमा जवाफदेहिता, सबै पीडितका लागि समान न्याय र राष्ट्रिय हित सुनिश्चित हुनुपर्छ भन्ने पूर्व सुरक्षाकर्मीहरूको सरोकार र आवाज हुन्।

हाम्रो उद्देश्य विगतको पीडालाई राजनीतिक प्रतिशोधको विषय बनाउनु होइन, त्यसबाट पाठ सिकेर भविष्यमा नेपालीले नेपालीविरुद्ध हतियार उठाउनुपर्ने अवस्था फेरि कहिल्यै नआओस् भन्ने हो।

लेखक राणा अवकास प्राप्त उपरथी हुनुहुन्छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

न्यूज अभियान डट कमको एन्ड्रोइड एपका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । हरेक खबर विशेष खबरका लागि अफिसियल फेसबुक र ट्वीटर मार्फत जोडिनुहोस् ।


न्यूज अभियान TV - ग्यालेरी

View All
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan